İçme suları ve mineral yapısı

Arıtılmış ve ambalajlı suların mineral açısından bir farkı var mı?

“Bu yazımızda Arıtılmış ve ambalajlı suların mineral açısından bir farkı var mı?” sorusuna cevap vereceğiz. Özelikle “su arıtıldıktan sonra içindeki tüm faydalı mineraller yok oluyor mu?” Sorusu da bu yazıda geniş yer bulacak. Bu yazıyı hazırlarken ilk önce insanları yaşlara ve cinsiyetlerine göre ayırarak günlük ne kadar mineral ihtiyacı olduğunu tespitini yaptık.Daha sonra sularda ve gıdalarda 100 gr da ne kadar mineral var inceledik. Her ikisini kıyasladığınızda neyi ne kadar tüketince vücudunuzun ihtiyacı olan mineralleri alacağınızı net bir şekilde tespit edebileceksiniz. Bu yazıyı okuduktan sonra baştaki soruların “Su arıtıldıktan sonra içindeki tüm faydalı mineraller yok oluyor mu ?” “Arıtılmış ve ambalajlı suların mineral açısından bir farkı var mı ?” sorularına kendi kendinize bir cevap vermiş olacaksınız.

Ancak benim vaktim yok kısaca cevap istiyorum diyorsanız ? Şunu söyleyebiliriz. Su arıtma cihazlarında su arıtıldıktan sonra Mineral ve Alkali filtrelerin içinden geçer ve minerallere doyduktan sonra denge tankına dolar. Böylelikle tüketeceğiniz temiz ve sağlık su tüm zararlılardan arındıktan sonra mineralle kaynaşmış ve ambalajlı sulara göre çok daha mineralli hale gelmiş olacaktır. Yanı sıra su arıtma kullanıcıları ambalajlı su kullanıcıların tersine  sularını diledikleri kadar mineralize etme imkanına sahiptir. Canlılar ihtiyaç duyduğu faydalı mineralleri ortalama %95 sudan değil tükettiği gıdalardan elde eder.

İnsan vücudunun günlük mineral ihtiyacı cinsiyete ve yaş grubuna göre farklılık göstermektedir.

Yaşımıza ve cinsiyetimize göre günlük ihtiyaç duyduğumuz mineralleri öğrendikten sonra hangi besinde (yiyecekler ve sular) hangi mineralin ne miktarda olduğunu bilmemiz bizler için son derece önemlidir.
Konuştuğumuz bir çok insanın hazır içme sularında, su arıtma cihazları ile arıtılan sularda, maden sularında, peynirde, yoğurta ve diğer tüm besinlerde insan vücudu için gerekli olan minerallerin ne miktarda olduğu konusunda derin bir şüphe içinde olduklarını gördük . Bizde bir araştırma yapıp bu konunun netleşmesine katkıda bulunmak için kolları sıvadık. İlk önce bir çok web sitesini ziyaret ettik: yaptığımız incelemelerde hangi besinde hangi minerallerin olduğu bilgisi verilmiş ancak hangi miktarda olduğu ve insan vücudunun günlük ne kadar mg mineral ihtiyacı duyduğu belirtilmemişti. Genel olarak bu bilgiler yabancı kaynaklarda dağınık olarak bulunuyordu bizde bu bilgileri derleyip basit bir şekilde sizlere sunmaya çalıştık Umarız memnun kalırsınız.

Mineraller

Karbonhidratlar, proteinler ve yağlarla karşılaştırıldığında organizmanın vitamin ve mineral gereksinimi çok az miktarlardadır. Bu nedenle mikro besin öğeleri olarak adlandırılan vitamin ve mineraller doğrudan birer enerji kaynağı olmamakla birlikte enerji sağlayan birçok mekanizmada düzenleyici olarak görev yapan öğelerdir.

Günlük gereksinmemiz 250 mg’ın üzerinde olan mineraller makro minerallerdir ve Sodyum, potasyum ve klor elektrolitleri ile kalsiyum, magnezyum ve fosfor bu gruptadırlar. Krom, bakır, flor, iyot, demir, manganez, molibden, selenyum ve çinko gereksinimi günlük 20 mg’ın altındadır ve bunlara eser elementler denir. Bunlardan günlük alım düzeyleri belirlenenler sadece demir, çinko, iyot ve selenyumdur.

KULLANILAN ÖLÇÜ BİRİMLERİ : 1000 mg = 1 gr –  1000 gr = 1 kg

KALSİYUM                                   

Vücut Çalışmasındaki Görevleri                            

Kemiklerin ve dişlerin yapımı, kasların kasılması, sinirlerin çalışması, normal kan, basıncının sağlanması, kanın pıhtılaşması, hücrelerin bir arada tutulması için gereklidir. Vücuttaki kalsiyumun %99’u kemiklerde ve dişlerde , geri kalan %1’i ise vücut sıvılarında ve hücrelerde bulunmaktadır.

Kalsiyumun Yetersizliğinde;

Kalsiyum ve D vitamininin yetersizliğinde; çocuklarda raşitizm, yetişkin kadınlarda osteomalasia ve yaşlılarda osteoporoz görülür. Raşitizm ve osteo-malasia kemiklerin gelişememesi, yumuşaması ve eğrilmesidir. Osteoporoz ise kemiklerin kırılabilir duruma gelmesidir. Kalsiyum emilimini; D vitamini, sütte bulunan laktoz, C vitamini, organik asitler, bazı amino asitler kolaylaştırır. Mayalandırılmamış undan yapılan ekmeğin tüketimi, antasitli ilaçların uzun süre ve fazla miktarda kullanılması ise emilimi engeller.

Kalsiyumun En Çok Bulunduğu Besinler

Süt ve süt ürünleri ( yoğurt, peynir, dondurma vb.) en iyi kalsiyum kaynağıdır. Süt ve ürünlerinde bulunan kalsiyumun emilimi fazladır. Yumurta sarısı, tahıllar, kuru baklagil ve yağlı tohumlar da iyi kalsiyum kaynaklarıdır. Yeşil yapraklı sebzeler ve tahıllarda bulunan kalsiyumun emilimi ise düşüktür. Yeşil yapraklı sebzelerde bulunan okzalatlar (okzalik asit) ve tahıllarda bulunan fitatlar (fitik asit) kalsiyumla birleşerek ince barsaklardan emilimi engeller. Diyetin posa miktarının fazla olması da kalsiyum emilimini olumsuz yönde etkiler.

Günlük Kalsiyum İhtiyacı

Yetişkin bireyler için günlük ihtiyaç 1000 mg’dır. Çocuklarda 800 mg, adölasan çağında 1300 mg ve gebe ve emzikli kadınlarda 1300 mg’dır.

Kalsiyum mineralinin bazı besinlerde hangi miktarda bulunduğunu gösteren tablo

 Besin Adları 8mg/100gr)  İçeriği
 Maden suyu   23,5mg
 Hazır su  1,5mg
 Yoğurt  245mg
 Peynir  633,3mg
 Süt  125mg
 Ayran   83mg
 Enginar  60mg

FOSFOR

Vücutta Dağılımı ve Görevleri

Fosfor; kalsiyumla birlikte kemiklerin ve dişlerin oluşumunda, besin öğelerinin metabolizmasında görev alan enzimlerin yapısında bulunur ve hücre çalışması için gereklidir. Ayrıca fosfor vücut sıvılarının asit ortama dönüşümünü engeller, hücre içi ve dışı sıvıların dengede tutulmasını sağlar. Vücuttaki fosforun %90’ı kemiklerde ve dişlerde, geri kalan %10’u ise vücut sıvılarında ve hücrelerde bulunur.

Fosforun En Çok Bulunduğu Besinler

Protein yönünden zengin besinlerin fosfor içeriği de yüksektir. Süt ve türevleri, et ve türevleri, tavuk, balık, yumurta, tahıllar, kuru baklagiller ve yağlı tohumlar önemli fosfor kaynağı besinlerdir.

Günlük Fosfor İhtiyacı :

Fosfor ihtiyacı da kalsiyum ihtiyacı kadardır. Kalsiyumun fosfora oranı diyette bire bir olmalıdır. Fosfor ihtiyacı

1-10 yaş arası çocuklar için 800 mg, 11-24 yaş için 1200 mg ve 24 yaş üzeri bireylerde 800 mgdır.

Fosfor mineralinin bazı besinlerde hangi miktarda bulunduğunu gösteren tablo

 Besin Adları ( mg/100gr)  İçeriği
 Maden Suyu  0
 Hazır su  0
 Alabalık   238mg
 Tavuk eti  201mg
 Dana eti  168mg
Kabak Çekirdek   1144mg
  Kuru Fasulye  425mg
 Peynir   300mg

SODYUM, KLOR ve POTASYUM

Vücutta Dağılımı ve Görevleri

Vücut mineral içeriğinin %2’sini sodyum, %5’ini potasyum ve %3’ünü ise klor oluşturur. Sodyum, klor ve potasyum tüm vücut sıvılarında ve dokularda bulunur. Bu elementlerin vücuttaki en önemli görevleri vücut su dengesini, asit-baz dengesini ve kas çalışmasını sağlamaktır. Sodyum, klor ve potasyum ince barsaklardan emilir, idrar, dışkı ve terle atılır. İshal, kusma, aşırı idrar yapma, aşırı terleme ile vücuttan bu mineraller kayba uğrar.

En Çok Bulunduğu Besinler

Sodyum ve klorun temel kaynağı tuzdur. Ayrıca her besin belirli oranlarda sodyum içermektedir. Meyvelerde sodyum oranı çok düşüktür. Diyetle süt, et, tahılların, taze sebze ve meyvelerin yeterli düzeyde tüketimi ile potasyum ihtiyacı karşılanır. Salamura edilmiş ve bazı işlenmiş besinlerde tuz miktarı yüksek oranda bulunur.

Günlük Sodyum, Potasyum ve Klor Gereksinmesi :

Normal bir diyetle sodyum, klor ve potasyum ihtiyacı karşılanır. Kişilerde kan basıncı yükseldiğinde (hipertansiyon) sodyum (tuz) kısıtlaması gerekir. Günde 2-3 gram sodyum, 2-4 gram potasyum yetişkinler için yeterlidir. Günlük tuz tüketimi 6 gramı geçmemelidir. Bu miktarda tuz 2.4 gram sodyum sağlar ve normal koşullarda yetersizliği söz konusu değildir. Günlük klor ihtiyacı en az 750 mg dır.

Sodyum yani iyot, klor ve potasyum iç içe minerallerdir ve hemen hemen her besinde bulunur. Bu neden ile vücutta eksikliği pek görülmez. Bir çay kaşığı tuz 6 mg sodyum içermektedir.

Potasyum mineralinin bazı besinlerde hangi miktarda bulunduğunu gösteren tablo

 Besin Adı ( mg/100gr)  İçeriği
 Maden suyu  63,1mg
 Hazır su  0,4mg
 Patates mg/150gr  515mg
 Mantar  318mg
 Kuru Kaysı mg/65gr  515mg
 Somon  630mg
 Domates  292mg
Yoğurt 329mg

MAGNEZYUM

Vücutta Çalışmasındaki Görevleri

İnsan vücudunda bulunan ortalama 20-28 gram magnezyumun %60’ı kemiklerde, %27’si kaslarda, %13’ü ise diğer dokularda ve vücut sıvılarında yer almaktadır. Magnezyumunun vücutta enerji metabolizmasının, kas ve sinir sisteminin düzenli çalışması, kemik ve dişlerin oluşumu, kan basıncının düzenlenmesi gibi görevleri vardır.

Magnezyumun En Çok Bulunduğu Besinler:

Kuru baklagiller, yağlı tohumlar, rafine edilmemiş tahıl taneleri ve koyu yeşil yapraklı sebzeler önemli magnezyum kaynağıdır.

Günlük Magnezyum Gereksinmesi

Günlük alınması gereken miktar yetişkin erkek ve kadınlarda ise 320-400 mgdır. İhtiyaç 1-3 yaş grubu çocuklarda 80 mg, 4-6 yaşta 120 mg ve 7-10 yaşta ise 170 mg ‘dır.

Mağnezyum mineralinin bazı besinlerde hangi miktarda bulunduğunu gösteren tablo

 Besin Adları ( mg/100gr)  İçeriği
 Hazır su  0,2mg
Maden suyu  54,2mg
 Kabak Çekirdeği 446mg 
 Çavdar unu 248mg 
 Buğday unu 13,8mg 
Ispanak 79mg 
 Kaju 300mg 
 Badem   286mg

DEMİR

Vücutta Dağılımı ve Görevleri

Yetişkin bir insan vücudunda ortalama 3-5 gram demir bulunur. Demirin çoğunluğu kanda ve kırmızı kan hücrelerinde hemoglobinde bulunur. Hemoglobinin yapısında bulunan demirin vücutta görevi oksijen taşımaktır. Akciğerlerden oksijeni hücrelere, hücrelerden de karbondioksiti akciğerlere taşır.

Demirin En Çok Bulunduğu Besinler

Et ve et türevleri, yumurta, yeşil yapraklı sebzeler ve tahıllar demir kaynağıdır. Pekmez ve kuru meyveler de iyi bir demir kaynağıdır. Diyette C vitamininin ve etin bulunması, bitkisel kaynaklı demirin emilimini arttırır. Bu nedenle her öğünde C vitamininden zengin besinlere yer verilmelidir. Tahıllarda demir emilimi engelleyen fitatların etkisinin ortadan kaldırılması amacıyla ekmek mayalandırılarak yapılmalıdır. Yemek esnasında çay içilmesi de demirin emilimini azalttığından, çay öğün aralarında ve açık olarak içilmelidir.

Demir Yetersiz Alındığında;

Demir yetersizliğinde kansızlık görülür. Barsak parazitleri besinlerle alınan demire ortak olur ve kansızlığa neden olur. Anemik olan kişilerde kanda hemoglobin düzeyi düşer ve kırmızı kan hücrelerinin sayısı azalır. Diyetle demiri yetersiz tüketen okul çocuklarının sık hastalandıkları ve okula devam edemedikleri, öğrenme, algılama ve dikkatlerinin azaldığı ve okul başarılarının düştüğü bilinmektedir.

Günlük Demir Gereksinmesi

Diyetin hayvansal veya bitkisel kaynaklı besinlere dayalı olması ihtiyaçta farklılık gösterir. Ülkemizde diyetin tahıllara dayalı olması nedeniyle yetişkin erkeklerde günde 10 mg, kadınlarda 15-18 mg , gebe kadınlarda ise 27-30 mg demir tüketimi önerilmektedir.

Demir mineralinin bazı besinlerde hangi miktarda bulunduğunu gösteren tablo

Besin Adı ( mg/100gr) İçeriği
 Maden Suyu 0,23mg
 Hazır su   0
Dana eti 3mg
Tavuk ciğeri 12mg 
 Siyah Çikolata 12mg 
Fındık  4.7mg 
Ekmek 4mg 
Mercimek   7mg

İYOT

Vücutta Dağılımı ve Görevleri

Yetişkin bir bireyin vücudunda 15-20 mg iyot bulunur. Bunun %70’i tiroit bezinde, geri kalanı ise dokularda ve kandadır. Tiroit bezinin çalışması için iyot gerekir. İyot, tiroit bezinde tiroit hormonlarının yapımında görev alır.

İyot yetersizliğinde;

İyodun yetersiz alınması iyot yetersizliği hastalıklarına neden olur. Ülkemizde bazı bölgelerde (Karadeniz ve Akdeniz’in iç kesimleri ile Doğu ve İç Anadolu bölgesinde) toprakta ve suda iyot yetersizliği olduğu için bu bölgelerde yetişen besinlerle beslenen kişilerde basit guatr hastalığı görülür.Guatr boynun ön tarafında bulunan tiroit bezinin büyümesidir. İyot eksikliği olan bölgelerde yaşayan kadınlarda; düşük, ölü doğum, düşük doğum ağırlığı, üreme sorunları görülür. İyot yetersizliği olan gebe kadınların doğurdukları çocuklarda kretenizm görülebilir. Çocuk yapısal bozukluklarla doğar, büyüme ve gelişmesi geri kalır, sağırlık ve dilsizlik, şaşılık görülür zihinsel yetenekleri gelişemez ve geri zekalı olurlar. iyot yetersizliği hastalıkları önemli bir halk sağlığı sorunudur ve çözüm yolu ise iyotlu tuzun kullanılmasıdır. İyotlu tuz guatrı tedavi etmez, oluşmasını ve daha fazla büyümesini önler.

İyotun En Çok Bulunduğu Besinler

Deniz ürünleri, özellikle balık iyot kaynağıdır. İyodu yeterli toprakta yetişen besinler ve su yeterli iyodu sağlar. İyot yetersizliği hastalıklarının görüldüğü ülkelerde tuza, suya, ekmeğe iyot eklenmektedir. İyotlu tuz koyu renkli naylon torbalarda ve kapalı kaplarda saklanmalıdır.

Günlük İyot Gereksinmesi

Yetişkin bir bireyin ve gençlerin günlük iyot ihtiyacı 150 mcg çocuklarda 90 mcgdır. İhtiyaç gebelik döneminde 220 mcg, emziklilikte ise 290 mcgdır.

İçme sularında bulunmayan bir mineraldir. Yemeklerde ve masada kullandığınız tuzu iyotlu tuzla değiştirmek günlük olarak almanız gereken iyodu fazlasıyla sağlayacaktır.

ÇİNKO

Vücutta Dağılımı ve Görevleri

Çinko vücudumuzda en fazla karaciğer, pankreas, böbrekler, kemik, kaslarda ve diğer dokularda bulunur. Çinko vücutta önemli metabolik görevleri olan enzimlerin yapısında yer alır. Büyümede, Hücresel bağışıklığın oluşumunda etkindir.

Çinko Yetersizliğinde ;

Yetersizliğinde; fiziksel olarak büyümede gerilik (cücelik), hastalıklara dirençsizlik, yaraların iyileşmesinde gecikme, tat ve koku algılamada bozukluklar gibi belirtiler görülür.

Çinkonun En Çok Bulunduğu Besinler

Et, karaciğer, yumurta ve deniz ürünleri çinkonun en iyi kaynağıdır. Süt ve ürünleri, kuru baklagiller, yağlı tohumlar ve tahıllar yeterince çinko içerirler. Aşırı saflaştırılmış unlarda çinko miktarı azalır. Ayrıca tahılların kepek kısmında bulunan fitatlar da çinkonun vücutta kullanımını engeller. Çinko yetersizliği daha çok kepekli tahıl ürünleri ile beslenen toplumların sorunudur.

Günlük Çinko Gereksinmesi

Yetişkin erkeklerde günlük 15 mg, kadınlarda 12 mg, 1-10 yaş arası çocuklarda 10 mg çinko alımı önerilmektedir. Gebelik ve emziklilikte 15 mgdır.

Çinko mineralinin bazı besinlerde hangi miktarda bulunduğunu gösteren tablo

Besin adı mg / 100gr İçeriği 
Maden suyu
Hazır su  0
Tahin  8 mg
Dana eti  5 -10 mg
K. Çekirdeği  7,6mg 
Fasulye 3,5mg 
Mercimek  4mg

FLOR

Vücutta Dağılımı ve Görevleri

Flor; vücutta çoğunlukla dişlerin ve kemiklerin yapısında bulunur. Florun en önemli görevi diş çürüklerinin önlenmesidir. Yeterli flor alımı osteoporozu önlerken aşırı flor alımı ise osteoporoza neden olur.

Florun En Çok Bulunduğu Besinler

Besinlerin flor içeriği yetiştikleri toprağın flor içeriğine bağlıdır. Deniz ürünleri ve çayda flor bulunur. Florun esas kaynağı sudur. İçme sularındaki flor miktarı litrede 0.7 -1.2 mg arasında olduğunda , toplumda diş çürüklerinin görülme sıklığı azalır. Sularda flor miktarı litrede 0.7 mg’ın altına düşerse diş çürükleri sık görülür, bu oran 2 mg üstüne çıktığında dişlerin yüzeyinde sarımsı kahverengi lekeler görülür, bu belirtiye florozis denir. Ülkemizde Isparta, Burdur yöresinde florozis sorununa rastlanmaktadır.

Günlük Flor Gereksinmesi

Günlük önerilen güvenilir alım düzeyi 1.5-4.0 mg dır.

Flor minerali en fazla deniz ürünlerinde yer alır. Deniz ürünlerinden ise somon balığı önemli yer tutar. Çayda da flor mineralinden hatırı sayılır derecede bulunmaktadır.

Flor mineralinin bazı besinlerde hangi miktarda bulunduğunu gösteren tablo

 Besin Adı  İçeriği
 Maden suyu  Yok
İçme suyu   Yok
Balık  Var 
 Çay  Var

SELENYUM

Vücutta Dağılımı ve Görevleri

Selenyum, vücutta az miktarda bulunan temel bir mineraldir. Özellikle E vitamini ile birleştiğinde antioksidan olarak çalışır ve hücre yapısına zarar veren serbest radikallere karşı koruma sağlar.

Selenyum’un En Çok Bulunduğu Besinler

Bitkisel gıdalar selenyum bakımından zengindir ancak bir bitkinin ne kadar selenyum içerdiği yetiştiği toprakta ne kadar selenyum bulunduğuyla doğru orantılıdır.Aynı durum hayvansal gıdalar içinde geçerlidir. Yani bitkisel gıdaların ve hayvanların yetiştirildiği coğrafya, besin içinde bulunan selenyum miktarını belirler.

Günlük Selenyum Gereksinmesi

0-6 Ay: 15 mcg

7-12 Ay: 20 mcg

1-3 Yaş: 20 mcg

4-8 Yaş: 30 mcg

9-13 Yaş: 40 mcg

14-18 Yaş: 55 mcg (E), 60 mcg (K)

19 Yaş Üstü: 55 mcg (E), 60 mcg (K)

Gebelik Dönemi: 60 mcg Emzirme Dönemi: 70 mcg

Selenyum mineralinin bazı besinlerde hangi miktarda bulunduğunu gösteren tablo

Besin Adı (100gr / mcg ) İçeriği
Maden suyu Yok
Hazır su Yok
Kuzu ciğer 116mcg
Kabak Çekirdek 60mcg
Tavuk 23mcg
Balık 69mcg

1gr = 1000000 microgram

BAZI KAYNAKLAR

Melih Şah Üniversitesi http://health.utah.gov
Forumgerçek.com ods.od.nih.gov
oregonstate.edu http://www.vrg.org/
 Mağnezyum.gen.tr  iyi gelen yiyecekler
http://ajcn.nutrition.org/ Sağlıkvakti.com
İyiyaşa.com  Popiler Medeikal
 Mens Health  İyigelen Yiyecekler
 onikibilgi.com  Gata.edu.tr
 anademi.com